Skip to content
Get upto 35% Off INSANTLY — free hearing test at homeCheck Price
श्रवणयंत्र घेण्यापूर्वी श्रवण चाचणी का गरजेची आहे?
Back to Blog
Hearing Aids5 min read

श्रवणयंत्र घेण्यापूर्वी श्रवण चाचणी का गरजेची आहे?

V

Vilas Rathod - BASLP

16 November 2026

श्रवणयंत्र घेण्यापूर्वी श्रवण चाचणी का गरजेची आहे?

टीव्हीचा आवाज वारंवार वाढवावा लागतो का? समोरची व्यक्ती काय म्हणाली ते पुन्हा पुन्हा विचारावे लागते का? फोनवर बोलताना शब्द अस्पष्ट वाटतात का? अशी लक्षणे दिसली की अनेकजण थेट श्रवणयंत्र घेण्याचा विचार करतात. पण डोळ्यांचा नंबर तपासल्याशिवाय आपण चष्मा घेत नाही. तसेच कानाची तपासणी केल्याशिवाय श्रवणयंत्र घेणे योग्य नाही.

VR Speech And Hearing Clinic मध्ये आम्ही रुग्णांना नेहमी सांगतो की श्रवणयंत्र खरेदीची पहिली पायरी म्हणजे योग्य श्रवण चाचणी. या लेखात चाचणी का हवी, ती कशी होते आणि निकालाचा अर्थ काय, हे सोप्या भाषेत समजावून सांगतो.

थोडक्यात सारांश

  • चाचणीशिवाय श्रवणयंत्र निवडणे हा अंदाज ठरतो. निकालावरूनच यंत्राचा प्रकार, शक्ती आणि सेटिंग ठरतात.

  • PTA चाचणी ध्वनिरोधक खोलीत हेडफोन लावून केली जाते. ती वेदनारहित असते आणि साधारण 20 ते 30 मिनिटे चालते.

  • चाचणीचा निकाल ऑडिओग्राम नावाच्या आलेखावर दिसतो.

  • टिंपॅनोमेट्री आणि स्पीच ऑडिओमेट्री या वेगळ्या चाचण्या आहेत. गरज पडल्यास त्या पूरक म्हणून केल्या जातात.

  • निर्णय घेण्यात घाई करू नका. निकाल समजून घ्या, पर्याय पाहा आणि मगच ठरवा.

श्रवण चाचणी का आवश्यक आहे?

कोणत्या आवाजांमध्ये मदत हवी आहे हे माहीत नसेल, तर श्रवणयंत्र नेमके काय सुधारणार? चाचणीतून चार महत्त्वाच्या गोष्टी स्पष्ट होतात.

  • ऐकू किती कमी येते: सौम्य, मध्यम, गंभीर किंवा अतिगंभीर अशी पातळी समजते.

  • कोणत्या पिचवर अडचण आहे: काहींना बारीक, उंच आवाज (पक्ष्यांचा किलबिलाट, लहान मुलांचा आवाज) ऐकू येत नाहीत. काहींना जाड आवाज कमी ऐकू येतात.

  • अडचण कानाच्या कोणत्या भागात आहे: बाह्य कान, मधला कान किंवा आतील कान, यावरून पुढील मार्ग ठरतो.

  • कोणते यंत्र योग्य आहे: तुमच्या निकालानुसारच श्रवणयंत्राचे प्रोग्रामिंग केले जाते.

चाचणीत काही वेगळे किंवा काळजी वाटणारे आढळले, तर कान-नाक-घसा तज्ज्ञांकडे जाण्याचा सल्ला दिला जातो. वैद्यकीय उपचारांचा निर्णय नेहमी डॉक्टरच घेतात.

PTA श्रवण चाचणी कशी केली जाते?

PTA म्हणजे प्युअर टोन ऑडिओमेट्री. वेगवेगळ्या पिचचे आणि वेगवेगळ्या आवाजपातळीचे टोन तुम्हाला किती ऐकू येतात, हे या चाचणीत तपासले जाते. ती पूर्णपणे सुरक्षित आहे आणि त्यात कोणताही त्रास होत नाही.

  1. तुम्ही शांत, ध्वनिरोधक खोलीत बसता.

  2. कानावर हेडफोन लावले जातात.

  3. ऑडिओमीटर यंत्रातून हळूहळू वेगवेगळ्या पिचचे टोन ऐकवले जातात.

  4. टोन ऐकू आला की तुम्ही हात वर करता किंवा बटण दाबता.

  5. प्रत्येक पिचवर तुम्हाला ऐकू येणारा सर्वात हळू आवाज नोंदवला जातो.

संपूर्ण चाचणीला साधारण 20 ते 30 मिनिटे लागतात. रुग्णाचे वय आणि सहकार्य यावर वेळ थोडा कमी-जास्त होऊ शकतो.

ऑडिओग्राम म्हणजे काय?

चाचणीचा निकाल ज्या आलेखावर दिसतो, त्याला ऑडिओग्राम म्हणतात. त्यात आडव्या रेषेवर आवाजाची पिच (कमी ते जास्त) आणि उभ्या रेषेवर आवाजाची पातळी दाखवलेली असते. उजव्या आणि डाव्या कानाची नोंद वेगवेगळी असते.

या आलेखावरून तुमच्या ऐकण्यातील घट सौम्य, मध्यम, गंभीर की अतिगंभीर आहे हे समजते. आमचे ऑडिओलॉजिस्ट हा आलेख तुम्हाला प्रत्यक्ष दाखवून सोप्या शब्दांत समजावून सांगतात. तुमच्या ऑडिओग्रामची प्रत जपून ठेवा. पुढे दरवर्षी चाचणी केल्यावर तुलना करण्यासाठी ती उपयोगी पडते.

ऐकू कमी येण्याचे प्रकार

चाचणीच्या निकालावरून ऐकू कमी येण्याचा प्रकार ओळखण्यास मदत होते. मुख्यतः तीन प्रकार आहेत.

  • कंडक्टिव्ह (वहन) प्रकार: अडचण बाह्य किंवा मधल्या कानात असते. आवाज आतल्या कानापर्यंत नीट पोहोचत नाही. मळ साचणे किंवा मधल्या कानातील संसर्ग ही याची काही कारणे असू शकतात.

  • सेन्सरिन्यूरल प्रकार: अडचण आतील कानात किंवा श्रवण नसेमध्ये असते. वाढते वय आणि मोठ्या आवाजाचा दीर्घकाळ संपर्क ही याची सामान्य कारणे आहेत.

  • मिश्र प्रकार: वरील दोन्ही प्रकार एकत्र असतात.

प्रकार वेगळा असेल तर उपचाराचा मार्गही वेगळा असतो. काही प्रकारांत औषधोपचार किंवा वैद्यकीय तपासणी आधी लागते. म्हणूनच केवळ आवाज वाढवणारे यंत्र घेण्याआधी चाचणी करणे आवश्यक आहे.

चाचणीशिवाय श्रवणयंत्र घेतल्यास काय होऊ शकते?

चाचणी न करता घेतलेले यंत्र तुमच्या गरजेशी जुळेलच असे नाही. गरजेपेक्षा जास्त शक्तीचे यंत्र घेतल्यास आवाज कर्कश आणि त्रासदायक वाटतो. कमी शक्तीचे घेतल्यास बोलणे स्पष्ट होत नाही. मग यंत्र कानात घालायचा कंटाळा येतो आणि ते कपाटात पडून राहते. पैसेही वाया जातात.

शिवाय ऐकू कमी येण्यामागे उपचार करण्याजोगे दुसरे कारण असेल, तर ते लक्षात येत नाही. म्हणून पहिले पाऊल नेहमी चाचणीच असावे.

PTA, स्पीच ऑडिओमेट्री आणि टिंपॅनोमेट्री यांतील फरक

  • PTA: तुम्हाला वेगवेगळ्या पिचचे आवाज किती ऐकू येतात, ते तपासते.

  • स्पीच ऑडिओमेट्री: बोललेले शब्द किती स्पष्ट समजतात, ते तपासते. अनेकांना आवाज ऐकू येतो पण शब्द समजत नाहीत, त्यासाठी ही चाचणी उपयुक्त ठरते.

  • टिंपॅनोमेट्री: कानात एक लहान प्रोब ठेवून मधल्या कानाचे आणि कानपडद्याचे कार्य तपासते. यात तुम्हाला काही प्रतिसाद द्यावा लागत नाही.

कोणती चाचणी कधी लागेल, हे तुमची तक्रार आणि वय पाहून ठरवले जाते. सगळ्यांनाच सगळ्या चाचण्यांची गरज नसते.

चाचणीनंतर पुढे काय होते?

निकाल समजावून सांगितल्यानंतर तुमच्या गरजा, जीवनशैली आणि बजेट विचारात घेऊन योग्य पर्याय सुचवले जातात. श्रवणयंत्र लागणारच असेल तर त्याचे प्रोग्रामिंग तुमच्या ऑडिओग्रामनुसार केले जाते.

सुरुवातीच्या काही दिवसांत आवाज नवीन आणि वेगळे वाटू शकतात. मेंदूला नव्या आवाजांची सवय होण्यासाठी वेळ लागतो. त्यामुळे ठराविक काळाने फॉलो-अप भेट घेऊन सेटिंगमध्ये सुधारणा करून घेणे महत्त्वाचे आहे.

निकालाचा किमतीवर काय परिणाम होतो?

तुमच्या ऐकण्याची पातळी, जीवनशैली आणि गरजेच्या सुविधा (उदा. ब्लूटूथ, रिचार्जेबल बॅटरी, गोंगाटात स्पष्ट ऐकू येणे) यानुसार श्रवणयंत्राची किंमत बदलते. शांत घरात एकास एक बोलणाऱ्यांना साधे तंत्रज्ञान पुरेसे ठरू शकते. नोकरी, गर्दीची ठिकाणे आणि वारंवार फोन कॉल्स असणाऱ्यांना प्रगत तंत्रज्ञान जास्त उपयोगी पडू शकते.

खरेदी करण्यापूर्वी किंमत लिखित स्वरूपात घ्या. ती एका कानासाठी आहे की दोन कानांसाठी, वॉरंटी किती आहे, सर्व्हिस आणि फॉलो-अप भेटी समाविष्ट आहेत का आणि ट्रायलची अट काय आहे, हेही विचारून घ्या.

चाचणीला जाताना काय लक्षात ठेवावे?

थोडी तयारी केली तर चाचणी अधिक अचूक आणि उपयुक्त ठरते.

  • कोणत्या वेळी आणि कुठे ऐकण्यात अडचण येते, ते लिहून न्या.

  • जुने ऑडिओग्राम किंवा वैद्यकीय अहवाल असतील तर सोबत घ्या.

  • कुटुंबातील एखाद्या सदस्याला सोबत न्या. तुमच्या ऐकण्याबद्दल त्यांचे निरीक्षण उपयोगी ठरते.

  • टोन अगदी हळू ऐकू आला तरी खूण करा. अंदाज बांधू नका.

  • सध्याची औषधे, कानाचा त्रास किंवा संसर्ग झाला असल्यास ते सांगा.

  • कान सतत वाहत असेल, कानात वेदना असतील, एका कानाने अचानक ऐकू येणे बंद झाले असेल किंवा कानात सतत आवाज येत असेल, तर चाचणीची वाट न पाहता आधी डॉक्टरांना दाखवा.

निष्कर्ष

श्रवणयंत्र सर्वांसाठी सारखेच चालणारे उत्पादन नाही. तुमचा ऑडिओग्राम, तुमची जीवनशैली आणि तुमचे बजेट यांचा मेळ घालूनच योग्य निवड होते. म्हणूनच श्रवण चाचणी ही यंत्र खरेदीतील पहिली आणि सर्वात महत्त्वाची पायरी आहे.

चाचणी करा, निकाल समजून घ्या, किंमत लिखित स्वरूपात घ्या आणि मगच निर्णय घ्या. VR Speech And Hearing Clinic मध्ये आमची टीम तुमची चाचणी घेऊन निकाल सोप्या भाषेत समजावून सांगण्यासाठी उपलब्ध आहे.


वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

1. श्रवणयंत्र घेण्यापूर्वी श्रवण चाचणी का करावी?
चाचणीमुळे ऐकण्यातील घट किती आहे आणि कोणत्या प्रकारची आहे हे समजते. त्यावरूनच योग्य यंत्र निवडले जाते आणि त्याचे प्रोग्रामिंग केले जाते.

2. PTA श्रवण चाचणीला किती वेळ लागतो?
साधारण 20 ते 30 मिनिटे लागतात. वय आणि रुग्णाच्या सहकार्यानुसार वेळ थोडा बदलू शकतो.

3. श्रवण चाचणी करताना त्रास होतो का?
नाही. ही चाचणी वेदनारहित आणि सुरक्षित आहे. तुम्हाला फक्त हेडफोनमधून येणारे टोन ऐकून प्रतिसाद द्यायचा असतो.

4. ऑडिओग्राम म्हणजे काय?
ऑडिओग्राम हा तुमच्या ऐकण्याचा आलेख आहे. त्यात प्रत्येक पिचवर तुम्हाला ऐकू येणारा सर्वात हळू आवाज दाखवलेला असतो.

5. PTA आणि टिंपॅनोमेट्रीमध्ये काय फरक आहे?
PTA वेगवेगळ्या पिचवर तुम्ही किती ऐकू शकता हे तपासते. टिंपॅनोमेट्री मधल्या कानाचे आणि कानपडद्याचे कार्य तपासते.

6. ऐकू कमी येत असेल तर नेहमी श्रवणयंत्रच लागते का?
नाही. काही प्रकारांत, उदा. मळ साचणे किंवा मधल्या कानाचा संसर्ग, आधी वैद्यकीय उपचार लागू शकतात. चाचणीनंतरच योग्य मार्ग ठरतो.

7. श्रवण चाचणी किती वेळा करावी?
ऐकण्यात काही बदल जाणवला तर लगेच करावी. श्रवणयंत्र वापरणाऱ्यांनी साधारण वर्षातून एकदा चाचणी करून घ्यावी.

#श्रवण चाचणी#PTA चाचणी#ऑडिओग्राम#श्रवणयंत्र#कानाची तपासणी#ऐकू कमी येणे#टिंपॅनोमेट्री#स्पीच ऑडिओमेट्री#ऑडिओलॉजिस्ट#VR Speech And Hearing Clinic#श्रवणयंत्र खरेदी मार्गदर्शन

Related Posts